Anne Sütü Sarılığı Nedir ve Nasıl Geçer?

Yenidoğan bebeklerde sarılık konusu yüzyıllardır endişe verici olagelmiştir. Günümüzde kolayca tedavi edilen bebeklerde sarılık durumunun farklı nedenleri ve belirtileri vardır. Her yıl Dünya genelinde yaklaşık olarak her 3 bebekten biri, anne sütü sarılığına yakalanıyor ve henüz doğum yapmış annelerin büyük bir kısmı, anne sütü sarılığı nedir, sorusuyla karşı karşıya kalıyor. Anne sütü sarılığı hakkında bilgi arayan ebeveynler için bilimsel makaleleri inceledik ve konuyu özetlemeye çalıştık. Anne sütü sarılığı neden olur, nasıl geçer ve daha fazlası için okumaya devam edin…

Anne Sütü Sarılığı Nedir?

Yenidoğan döneminde çok sık görülen bir durumdur. Halk arasında “süt sarılığı” olarak da biliniyor. Çok basit bir tanımla; anne sütünün içindeki bazı maddelerin fazlalığı ya da anne sütünün eksikliği ile ortaya çıkan bir sarılık türü. 

Anne Sütü Sarılığı Türleri

Anne sütü sarılığı yaygın bir durum. Peki, kaç çeşit bebek sarılığı var? Yaygın olarak görülen anne sütü sarılığı üç türde tıp literatüründe yerini alır. Erken süt sarılığı ve geç süt sarılığı şeklinde iki başlık altında inceleniyor. Ancak dünya genelinde yaygın olmayan bir türü daha var. Bununla birlikte üç tip anne sütü sarılığı söz konusu. Bunları inceleyelim. 

1. Bebeklerde Fizyolojik Sarılık ​​

Anne sütü sarılığı, genellikle bebeklerin doğumdan sonraki ilk haftada ortaya çıkan ve genellikle 2-3 hafta içinde kendi kendine iyileşen bir durumdur. Anne sütü sarılığı, farklı türleri olabilir. Ancak en yaygın türü fizyolojik olandır. Bu en yaygın sarılık türüdür ve çoğu bebekte görülür. Bebeğin karaciğeri, doğumdan sonra bilirubin adı verilen bir pigmenti işleme yeteneği tam olarak gelişmediği için ortaya çıkar. Genellikle bebeğin 2. ile 4. günleri arasında başlar ve 1-2 hafta sürebilir.

2. Bebeklerde Gecikmiş Sarılık

Bu sarılık türü, doğumdan sonraki 2 hafta içinde ortaya çıkar. Genellikle bebeğin karaciğerinin bilirubini işleme kapasitesinin yetersiz olduğu durumlarda görülür. Bu durum bazen anne sütü sarılığından farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir.

3. Hindistan Cevizi Yağı Sarılığı

Bazı bölgelerde, özellikle Asya ülkelerinde, bebeklere hindistan cevizi yağı uygulaması yapıldığı zaman sarılık oluşabilir. Bu durum hindistan cevizi yağı ile temas eden bebeklerde geçici bir sarılığa neden olabilir.

Anne sütü sarılığı genellikle zararsızdır ve bebeğin sağlığını etkilemez. Ancak, bazı durumlarda sarılık şiddetli veya uzun sürebilir. Eğer bebeğinizde sarılık belirtileri varsa veya endişeleriniz varsa, bir sağlık uzmanıyla görüşmeniz önemlidir. Doktor, bebeğin durumunu değerlendirerek gerekli tedavi seçeneklerini önerebilir.

Anne Sütü Sarılığı Hangi Aylarda Görülür?

Anne sütü sarılığı, doğumdan sonraki ilk haftada görülen ve genellikle 2-3 hafta içinde kendiliğinden iyileşen bir durumdur. Bu sarılık türü, bebeğin karaciğerinin bilirubin adı verilen bir pigmenti işleme yeteneğinin tam olarak gelişmediği dönemde ortaya çıkar.

Anne sütü sarılığı genellikle bebeklerin 2. ile 4. günleri arasında başlar ve genellikle 1 ila 2 hafta sürebilir. Bu dönemde, annenin sütü, bebeğin karaciğerinden geçen bilirubin miktarını artırabilir ve sarılığa neden olabilir. Bu durum genellikle zararsızdır ve bebeğin sağlığını etkilemez. Ancak, anne sütü sarılığı bazen uzun sürebilir veya şiddetli olabilir. Bu durumda, bebeğin sağlığı için dikkatli bir değerlendirme yapılması gerekebilir. Eğer bebeğinizde sarılık belirtileri varsa, doktorunuzla görüşmeniz önemlidir. Doktor, bebeğin sarılığının nedenini belirlemek ve gerektiğinde tedavi seçenekleri önerebilmek için bebeğin durumunu değerlendirecektir.

Anne Sütü Sarılığı Ne Zaman Geçer / Bebeklerde Sarılık Ne Kadar Sürer?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi bebeklerde anne sütü sarılığı görülme olasılığı çok yüksek. İyi haber şu ki; erken dönem veya geç dönem anne sütü sarılığı, genellikle 1-2 hafta içinde geçiyor. Ancak bazen ilerleyen ve fark edilmeyen ya da gerekli tedaviyi alamayan bebeklerde hastane koşullarında 12 haftaya kadar süren bir takip süreci yaşanabiliyor. Bu nedenle bebekte sarılık olup olmadığını anlamak, erkenden sağlık uzmanlarına göstermek önemli. Peki, bebeklerde sarılık olduğu nasıl anlaşılır? 

Bebeklerde Sarılık Belirtileri

Bir bebekte anne sütü sarılığı olup olmadığını söylemek için sağlık uzmanlarının test yapması şart. Bu test ile bebekte sarılık var mı, ne evrede ve nedeni ne gibi soruların yanıtları verilebiliyor. Ancak bebekte sarılık belirtilerini görüp onu, erkenden doktora götürmek önemli. 

Bebeğinizde sarılık olduğunu anlamak için bunlara bakın!

• Gözün beyaz kısmında sararma olur. Bunu kolayca fark edebilirsiniz. 
• Bebeğin yüzünde başlayan ve vücuda yayılan soluk renk, sararmış görünüm gözlenir. 
• Bebeğin fazla uyuması da bir belirti olabilir. Sarılık, bebeği halsiz düşürür.
• Gözlerini açmaması, çok halsiz görünmesi de yine sarılık şüphesi uyandırır. 

Bebeklerde Sarılık Tedavisi Hakkında

Bebekte sarılık olduğunun belirtilerinin gözlemleyerek fark ettiniz ve hemen doktora gittiniz. Bebekler için sarılık testi yapıldı ve sonuç, pozitif çıktı. Peki, şimdi ne olacak? Yani bebeklerde sarılık tedavisi nasıl oluyor?

Bebekte sarılık testi pozitif çıkarsa endişelenmeyin. Sarılık, kolay tedavi edilebilen bir hastalık türü olarak biliniyor. Hatta bazen hiçbir müdahale olmadan kendi kendine geçiyor. Ancak yine de bebekte sarılık göstergesi bazı belirtiler fark ediyorsanız mutlaka hemen doktora gidin. Çünkü maalesef geç kalındığında sarılık, kalıcı beyin ve karaciğer hasarlarına neden olabilir. 

Bebeklerde sarılık tedavisinde amaç, bilirubin düzeyinin beyne zarar verecek düzeye yükselmesini engellemek ya da yüksek olan düzeyleri hızla düşürmektir.  

Anne Sütü Sarılığı Neden Olur? / Bebeğin Sarılık Olmasını Nasıl Engelleriz?

Henüz bebek bekleyen ve yenidoğan bebeği olan pek çok ebeveyn, bebeğinin sarılık olma olasılığından korkuyor. Bebeğimin sarılık olmasını engellemek için ne yapmalıyım diye merak ediyor. Yenidoğan her üç bebekten birinde sarılık görüldüğünü, genellikle de kendiliğinden geçtiğini ya da kısa süreli izlemle tedavisinin sağlandığını söyleyerek içinizi rahatlatalım. Ancak erkenden fark edilmesi ve doktor izlemi önemli. Sarılığın nedeni ise bilirubinin. 

Anne sütü sarılığı nedenleri konusunda yapılmış çok sayıda araştırma var. Bu çalışmaların ana fikri, bilirubin adlı maddenin vücuttan atılmasının sarılığın temel nedeni*olduğu yönünde. Zaten “sarılık” terimi de bilirubinin deri ve mukozalarda birikimi sonucu cildin ve göz bebeklerinin sarı renkte görülmesini ifade ediyor. Sarılığın tıp dilindeki adı ise “hiperbilirubinemi” şeklinde.

Bebeklerde sarılığı önlemek için en etkili yöntem ise emzirmek. Yani bebeğin sarılık olmaması için ne yapmalı, sorusunun yanıtı içinde emzirmek baskın bir etken. Bebeği sıklıkla emzirmek, çok önemli. Yenidoğan bebekleri günde 10-12 kez emzirmek öneriliyor. 2018 yılında yayınlanmış olan Dr. S. Çoban’a ait Türk Neonatoloji Derneğindeki Yenidoğan Sarılıklarında Yaklaşım – İzlem ve Tedavi Rehberi adlı bilimsel makalede emzirmenin sarılıktan koruyucu etkisi şöyle açıklanmış:

“Hiperbilirubinemi riski ile bebeğin tek başına anne sütü ile beslenmesi arasında güçlü bir ilişki belirtilmiştir. Dolayısıyla yeterli ve başarılı bir emzirme sağlanmalıdır. Mümkün olduğu kadar erken, doğumdan sonraki ilk saat içinde emzirme başlatılmalıdır. Emzirme sıklığının artması anlamlı hiperbilirubinemi gelişme olasılığını azaltır. İlk günlerinde annelere günde en az 8-12 kez emzirmeleri önerilir” Aynı makalede, yenidoğan bebeğe su ve şeker verilmemesinin de bu konudaki önemi belirtilmiş. 

Sarılık Olunca Bebeği Emzirmemeli miyim?

Bu soruya yukarıdaki paragrafta yanıt verdik ancak tekrar ve farklı noktalara değinerek açıklamak gerek: 

Anne sütü sarılığı, onun yetersizliğinde veya içeriğindeki maddelerin etkisi sonucu ortaya çıkıyor. Anne sütünün eksikliğine bağlı sarılık halinin oluşmamasının tek yolu, bebeği mümkün olduğunca çabuk ve sıklıkla emzirmek. Peki, geç anne sütü sarılığında anne sütünün içindeki maddeler, bebeğin sarılık olmasına neden olurken onu emzirmeye devam etmek mantıklı mı?

Burada bebek sarılık tedavisi görürken de annenin emzirmeye devam etmesi gerekiyor. Ancak bazen tedavinin akışı gereği hekim, belirli bir süre için emzirmeye ara verilmesini isteyebilir. Dolayısıyla bu süreçte annenin emzirmeye devam edip etmemesine sürekli ölçülen bilirubinin seviyesine göre hekim karar vermelidir. Söz konusu süreçte bebeğe verilmeyecek de olsa göğüs pompası ile süt sağımı yapılmalıdır. Çünkü meme kanallarını ve hormonları süt üretimi için uyarmanın tek yolu üretilen sütü almaktır. Manuel göğüs pompası ya da elektrikli göğüs pompası ile bebeğinizi emzirdiniz saatlerde süt sağımı yapmaya devam edin. Süt sağarak daha sonrası için bebeğinizin emebilmesi için kanalları uyarmak yani sürece bir katkı sağlamak, size de iyi gelecektir. 

Anne Sütü Sarılığı Hakkında En Çok Merak Edilenler

Anne sütü sarılığı hakkında bilgi edinmek süreci daha kolay atlatmaya yardım edebilir. Anne sütü sarılığı hakkında merak edilen çok fazla konu var. Bunları da tek tek ele aldık. 

• Anne Sütü Sarılığı Bebeğe Zarar Verir mi?

“anne sütü sarılığı artırır mı” ya da “zarar verir mi” ekseninde de merak edilen çok fazla konu var. Burada bilmek gerekir ki; bebeğin temel besini özellikle ilk altı ay boyunca anne sütüdür. Bebeğin gelişimi, beslenmesi, bağışıklı için anne sütü çok değerlidir. Sadece çok nadir bazı durumlarda anne sütü bebeğe verilememektedir. Ancak bu çok nadir durumlar, hekim tarafından belirlenir. Dolayısıyla doktor söylemedikçe anne sütünü vermemeyi tercih etmemelisiniz. 

• Anne Sütü Sarılığı Nasıl Geçer?

Anne sütü sarılığı kaç günde geçer ve nasıl geçer sorularının yanıtını ancak sağlık uzmanından alabilirsiniz. Çünkü her bebeğin durumu kendine özeldir. Yapılan testler ve durum değerlendirmesi ile anne sütü sarılığının nasıl geçeceği ve ne zaman geçeceği konusunda bilgi alabilirsiniz. 

• Anne Sütü Sarılığı Sebepleri Nedir?

Anne sütü sarılığı sebepleri, çeşitlidir. Anne sütü sarılığının sebepleri genellikle bebeğin karaciğerinin bilirubin adı verilen bir maddenin işleme yeteneğinin henüz tam gelişmemesiyle ilişkilidir. Bilirubin, kırmızı kan hücrelerinin parçalanması sonucunda ortaya çıkan bir maddedir ve normalde karaciğer tarafından işlenir. Yeni doğan bebeklerde bu işleme süreci tam gelişmediği için bilirubin seviyeleri yükselebilir, bu da cildin sararmasına (sarılık) neden olabilir. Diğer sebepler arasında prematüre doğum, emzirme sorunları, anne ve bebek arasındaki kan uyuşmazlığı gibi durumlar bulunabilir. 

• Anne Sütü Sarılığı Değerleri

Bu konuda en çok anne sütü sarılığı bilirubin değeri merak ediliyor. Değerler, kan tahlili ile elde edilir. Ancak sağlık uzmanı bu değerleri yorumlayabilir. 

• Anne Sütü Sarılığı Geçirir mi?

Anne sütünün sarılığı geçirip geçirmeyeceği sarılığın türü ile ilgilidir. Ayrıca bebeğin ilaç tedavisi görmesi gerekebilir. Mutlaka hekime başvurmak gerekir. 

• Anne Sütü Sarılığı Uyku Yapar mı?

Anne sütü sarılığının bebeğin uyku düzenini etkilediği yönünde bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır. Genellikle anne sütü sarılığı, bebeğin genel olarak huzursuz olmasına neden olabilir, ancak bu durum bebeğin uyku düzenini doğrudan etkilemesiyle ilişkilendirilmemiştir. Uyku düzeni, genellikle bebeğin yaşına, beslenme düzenine ve çevresel faktörlere bağlı olarak değişebilir. 

Anne Sütü Sarılığı Yaşayanlar

Anne sütüne bağlı sarılık, özellikle yenidoğan döneminin önemli konularından biridir. Pek çok ebeveyn, anne sütü sarılığı önleme konusunda da araştırma yapıyor. Bilgilenmek üzere yapılan araştırmaların yanı sıra deneyimli annelerin yorumları da merak ediliyor. Siz de anne sütü sarılığı deneyimlediyseniz deneyimlerinizi paylaşarak diğer annelere fikir verebilirsiniz. 

Kaynaklar: Prof. Dr. Asuman ÇOBAN Prof. Dr. Münevver TÜRKMEN Doç. Dr. Tuğba GÜRSOY, Türkiye Neonatoloji Derneği, 2014.